Sáng ngày 24 tháng 3 năm 2025, tại Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Thanh Bình, cựu Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang, cùng ông Lê Quang Bình, Chủ tịch Công ty Trung Hậu 68, và 42 bị cáo khác đã được đưa ra xét xử trong vụ án khai thác cát trái phép lớn nhất cả nước.
Vào khoảng 7h30, ông Nguyễn Thanh Bình xuất hiện tại tòa với vẻ mặt căng thẳng, thường cúi đầu tránh ánh nhìn của những người xung quanh. Ông cùng nguyên Chánh văn phòng UBND tỉnh Nguyễn Bảo Trung và 7 người khác bị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Ông Lê Quang Bình, người được mệnh danh là “đại gia cát lậu miền Tây”, gầy hơn nhiều so với thời điểm bị bắt nhưng vẫn giữ thái độ bình thản khi bước vào phòng xử án. Ông đối mặt với ba tội danh: “Đưa hối lộ”, “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên” và “Rửa tiền”. Ông Bình được xác định là nhân vật chính trong vụ án khai thác cát trái phép, gây thiệt hại gần 294 tỷ đồng cho Nhà nước.
Liên quan đến vụ án, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Trần Anh Thư và cựu Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Việt Trí bị cáo buộc tội “Nhận hối lộ”. Ngoài ra, 33 người khác bị truy tố về các tội “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên” và “In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước”.
Phiên tòa do Thẩm phán Phạm Lương Toản, Chánh tòa Hình sự, chủ tọa và dự kiến kéo dài đến ngày 4 tháng 4. Sáu kiểm sát viên của Viện Kiểm sát Nhân dân TP HCM tham gia giữ quyền công tố theo ủy quyền của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao. Hội đồng xét xử cũng triệu tập gần 200 người có quyền và nghĩa vụ liên quan.
Theo cáo trạng, vào tháng 4 năm 2020, Công ty Cổ phần đầu tư Trung Hậu 68 do ông Lê Quang Bình làm Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc đã nộp hồ sơ đề nghị UBND tỉnh An Giang khảo sát, cấp phép khai thác cát tại mỏ Mỹ Hiệp và Bình Phước Xuân theo hình thức chỉ định không qua đấu giá, nhằm cung cấp cát cho các công trình tuyến nối quốc lộ 91 và tuyến tránh thành phố Long Xuyên.
Đầu năm 2021, UBND tỉnh An Giang đã cấp phép cho Trung Hậu 68 khảo sát, thăm dò và đến cuối năm thì được khai thác tại mỏ cát xã Mỹ Hiệp và Bình Phước Xuân với khối lượng 300.000 m³ trong thời gian một năm.
Từ tháng 3 năm 2022 đến tháng 7 năm 2023, Công ty Trung Hậu nhiều lần đề nghị nâng công suất khai thác. Mặc dù doanh nghiệp không đủ điều kiện, Chủ tịch tỉnh Nguyễn Thanh Bình vẫn chỉ đạo cấp dưới thực hiện thủ tục, 7 lần điều chỉnh, bổ sung giấy phép, nâng tổng trữ lượng cát được phép khai thác lên 1,5 triệu m³ và kéo dài thời gian khai thác. Số cát này chỉ được phép cung cấp cho bốn công trình: cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ; tuyến nối quốc lộ 91 và tuyến tránh thành phố Long Xuyên; đường kênh Long Điền A – B; và đoạn Cần Thơ – Hậu Giang và Hậu Giang – Cà Mau thuộc Dự án đường bộ cao tốc Bắc Nam.
Cơ quan công tố xác định, Trung Hậu 68 không thuộc đối tượng áp dụng cơ chế nhưng ông Nguyễn Thanh Bình vẫn gửi văn bản báo cáo Thủ tướng xin áp dụng cơ chế cho doanh nghiệp để không phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, giúp doanh nghiệp dễ dàng điều chỉnh giấy phép, nâng công suất mỏ cát.
Khi biết độ sâu đáy sông khu vực mỏ cát đã vượt mức cho phép, ảnh hưởng đến việc điều chỉnh tăng công suất khai thác, ông Lê Quang Bình đã chủ động gặp lãnh đạo tỉnh để đặt vấn đề. Chủ tịch tỉnh sau đó chỉ đạo cấp phó và Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Việt Trí “tạo mọi điều kiện” để doanh nghiệp tiếp tục được nâng công suất khai thác.
Lợi dụng việc được cấp phép khai thác cát, ông Lê Quang Bình đã chỉ đạo các phó tổng giám đốc và giám đốc điều hành Công ty Trung Hậu tổ chức khai thác tổng cộng hơn 5 triệu m³ cát. Trong đó, hơn 1,3 triệu m³ được cung cấp cho các công trình theo giấy phép, còn lại 3,7 triệu m³ cát được khai thác trái phép, bán cho khách lẻ, thu lời 294 tỷ đồng.
Ngoài ra, ông Lê Quang Bình còn bán vị trí khai thác cát trong khu mỏ của Trung Hậu 68 cho các doanh nghiệp khác để họ khai thác và bán lẻ cho khách.
Nhà chức trách xác định, việc ông Nguyễn Thanh Bình chỉ đạo cấp dưới giúp đỡ đã tạo điều kiện cho Trung Hậu 68 khai thác trái phép 3,7 triệu m³ cát, gây thiệt hại cho nhà nước gần 294 tỷ đồng.
Trong quá trình xin cấp phép và nâng công suất khai thác, ông Lê Quang Bình đã đưa hối lộ nhiều lần cho các quan chức tỉnh An Giang. Cụ thể, ông Bình đã đưa cho ông Nguyễn Thanh Bình số tiền 300.000 USD để được tạo điều kiện thuận lợi trong việc cấp phép và nâng công suất khai thác mỏ cát.
Ngoài ra, ông Bình còn hối lộ hàng trăm triệu đồng và nhiều lợi ích vật chất khác cho các quan chức liên quan như Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Anh Thư và Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Việt Trí.
Để hợp thức hóa lượng cát khai thác trái phép, ông Bình chỉ đạo nhân viên công ty lập khống hàng loạt hợp đồng, hóa đơn mua bán. Bên cạnh đó, doanh nghiệp này còn bị cáo buộc in ấn, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn nhằm trốn thuế và hợp thức hóa nguồn gốc cát bán lậu. Các hành vi này khiến vụ án trở thành một trong những vụ vi phạm nghiêm trọng nhất về tài nguyên khoáng sản từ trước đến nay.
Quá trình điều tra cũng cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa các bị cáo trong việc trục lợi từ tài nguyên quốc gia. Những người giữ chức vụ cao trong tỉnh đã lợi dụng quyền lực để bao che cho sai phạm, trong khi doanh nghiệp lại sẵn sàng chi tiền và tìm mọi cách để mở rộng quy mô khai thác vượt quy định. Hành vi của các bị cáo không chỉ gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng đến môi trường và làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào bộ máy công quyền.
Phiên tòa sơ thẩm đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận khi các tình tiết trong vụ án dần được hé lộ. Dự kiến, Hội đồng xét xử sẽ tiếp tục làm rõ vai trò của từng bị cáo, mức độ thiệt hại và trách nhiệm liên quan để đưa ra các bản án thích đáng.
Theo báo VnExpress