Thị trường bất động sản Việt Nam đang đối mặt với sự mất cân bằng nghiêm trọng khi thiếu sản phẩm phù hợp với phần đông người dân, trong khi chủ yếu cung cấp những dự án cao cấp. Tại Diễn đàn giám sát của Quốc hội ngày 6 tháng 8 năm 2025, TS Trần Du Lịch – thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính – Tiền tệ quốc gia – ví thị trường hiện nay như một chuyến bay chỉ có ghế hạng thương gia và hạng nhất, không có ghế phổ thông, bởi hầu như không có nhà dành cho người thu nhập trung bình và thấp.
Ông Lịch cho rằng nguyên nhân chính là giá đất bị kéo tăng mạnh do đầu cơ, chuyển mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang đất ở thông qua đấu giá, đấu thầu dự án. Điều này không chỉ vượt quá khả năng chi trả của người dân mà còn có thể tạo ra bong bóng bất động sản gây bất ổn cho nền kinh tế.
Chủ tịch HoREA – ông Lê Hoàng Châu – cũng cho biết cả nước hiện có gần 3.000 dự án bất động sản vướng mắc cần giải quyết, với giá trị lên đến 7–7,5 triệu tỷ đồng và hàng chục nghìn hécta đất bị lãng phí. Ông đề xuất mở rộng chính sách gỡ vướng dự án tại nhiều địa phương, bên cạnh những địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Khánh Hòa đã được hưởng lợi từ một số nghị quyết hiện hành.
Theo ông Châu, nguồn cung thiếu nhà giá trung bình và giá thấp chủ yếu do vướng mắc về thể chế khiến dự án nhà ở xã hội không thu hút nhà đầu tư. Do đó, cần có cơ chế riêng cho nhà ở thương mại giá rẻ, đồng thời cho phép người mua nhà lần đầu vay tín dụng với lãi suất hợp lý và thời gian dài hạn. Các dự án này không cần ưu đãi thuế như nhà ở xã hội nhưng phải được định giá phù hợp để người dân đủ khả năng mua được nhà.
Ngoài ra, Ban thường trực Ủy ban Kinh tế – Tài chính kiến nghị rà soát, thống nhất các văn bản pháp luật liên quan đến thị trường bất động sản, nhà đất, quy hoạch và thủ tục đầu tư – xây dựng. Các chuyên gia đánh giá việc chồng chéo pháp lý gây tắc nghẽn, trì hoãn nhiều dự án, tăng chi phí và làm giá nhà cao hơn so với thu nhập trung bình của dân số.
TS Trần Du Lịch đề xuất phương án giám sát mới là “giám sát tại bàn” bằng công cụ AI để rà soát hệ thống văn bản pháp luật liên ngành nhằm phát hiện điểm nghẽn và lỗ hổng, đồng thời giám sát thực địa các dự án nhà xây lên nhưng không có người ở gây lãng phí đất đai.
Theo VnExpress