UBND TP. Hà Nội đang lấy ý kiến cho dự thảo Nghị quyết về chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh, trong đó đề xuất quy hoạch hệ thống trạm sạc phục vụ cả xe máy và ôtô điện. Tuy nhiên, các chính sách hiện nay vẫn chưa có quy chuẩn thống nhất, dẫn đến việc các trạm sạc không thể dùng chung giữa các nhà cung cấp và công suất cũng chưa được tính toán đầy đủ. Trước thực tế này, các chuyên gia cho rằng Hà Nội và các địa phương nên tham khảo kinh nghiệm từ những mô hình thành công ở nước ngoài.
Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu về số lượng xe máy điện, với hơn 400 triệu chiếc, nhờ vào hệ thống trạm sạc phân tán, nhỏ gọn và chi phí thấp. Trung bình mỗi trạm chỉ có từ 6 đến 20 cổng sạc, được lắp đặt tại tầng hầm chung cư, ki-ốt ven đường, bãi gửi xe công cộng, gần siêu thị hoặc trạm xe buýt.
Dù chi phí đầu tư chỉ vài chục triệu đồng cho mỗi trạm, nhưng mô hình này đáp ứng tốt nhu cầu sạc thường xuyên của người dân, đặc biệt là đội ngũ giao hàng. Ngoài ra, hệ thống trạm còn tích hợp ứng dụng điện thoại thông minh, giúp người dùng định vị, đặt giờ sạc, theo dõi pin và thanh toán trực tuyến. Bên cạnh đó, các trạm còn có tính năng quản lý phụ tải, ưu tiên sạc vào giờ thấp điểm, đồng thời đảm bảo an toàn bằng cảm biến nhiệt, hệ thống tự ngắt và kết nối giám sát từ xa với cơ quan phòng cháy chữa cháy.
Một mô hình khác cũng đáng chú ý là trạm đổi pin nhanh, giúp thay pin trong vòng 1–2 phút. Các trạm này sử dụng chuẩn pin 48 V hoặc 60 V và được đồng bộ hóa giữa các hãng xe, cho phép nhiều dòng xe cùng sử dụng chung. Cách làm này không chỉ rút ngắn thời gian chờ đợi mà còn giúp giảm tải cho lưới điện và kéo dài tuổi thọ pin nhờ được quản lý tập trung.
Hàn Quốc là một ví dụ tiêu biểu khác khi tích hợp trạm sạc vào hệ sinh thái đô thị thông minh. Tại các thành phố lớn như Seoul và Busan, trạm sạc được kết nối với điểm đỗ xe đạp, bến tàu điện ngầm và điểm dừng xe buýt, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sạc xe trong lúc di chuyển. Ở các quốc gia đang phát triển như Indonesia và Ấn Độ, chính phủ hỗ trợ doanh nghiệp bằng cách cấp đất công hoặc miễn thuế nhập khẩu thiết bị, đổi lại doanh nghiệp phải cam kết xây dựng trạm sạc tại các khu vực thu nhập thấp, qua đó mở rộng hạ tầng đến vùng ngoại ô và nông thôn.
Tại Việt Nam, từ giữa năm 2025, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã triển khai một số trạm sạc siêu nhanh trên vỉa hè, như trụ sạc 120 kW tại đường Huyền Trân Công Chúa, Lê Lai và khu vực Nhà hát TP. HCM. Đầu tháng 6, Hà Nội khánh thành trạm sạc siêu nhanh lớn nhất thủ đô tại bãi Minh Khai, với 42 trụ và tổng cộng 84 cổng sạc chuẩn CCS2, có khả năng phục vụ nhiều dòng xe điện VinFast cùng lúc.
Không chỉ dừng lại ở hai thành phố lớn, hệ thống trạm sạc của V-Green (thuộc VinFast) đang dần phủ rộng khắp cả nước, hướng tới mục tiêu đạt 150.000 cổng sạc trong thời gian tới. Bên cạnh đó, Việt Nam đã ban hành 11 tiêu chuẩn quốc gia cho hệ thống trạm sạc và đổi pin, trong đó có 9 tiêu chuẩn áp dụng cho trạm và 2 cho bộ đổi pin, tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO và IEC. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng Việt Nam vẫn cần hoàn thiện khung pháp lý về giá dịch vụ, cơ chế quản lý vận hành và chính sách xã hội hóa đầu tư để hạ tầng trạm sạc phát triển đồng bộ và bền vững.
Tóm lại, để xây dựng hệ thống trạm sạc hiệu quả, Việt Nam nên tập trung vào bốn giải pháp: mở rộng mạng lưới trạm nhỏ, phân tán theo mô hình Trung Quốc; triển khai trạm đổi pin tiêu chuẩn hóa; tích hợp trạm vào các trung tâm giao thông công cộng như Hàn Quốc; và cuối cùng là xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, hỗ trợ nhà đầu tư và minh bạch giá dịch vụ. Việc học hỏi từ những mô hình thành công sẽ giúp Việt Nam phát triển hạ tầng trạm sạc hợp lý, góp phần thúc đẩy giao thông xanh trong tương lai.
Theo VnExpress