Ngày 3 tháng 8 năm 2025, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng cho biết vừa ghi nhận được hình ảnh sống đầu tiên ngoài tự nhiên của loài chuột đá Trường Sơn thông qua hệ thống bẫy ảnh. Đây là kết quả từ chương trình theo dõi đa dạng sinh học triển khai từ cuối năm 2024 tại các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt trong vườn.
Loài chuột này từng được cho là đã tuyệt chủng từ kỷ Miocen, tức khoảng 11 triệu năm trước. Chuột đá Trường Sơn có tên khoa học là Laonastes aenigmamus, thuộc họ Diatomyidae – một họ gặm nhấm cổ đại. Đây là đại diện duy nhất còn sót lại của họ này.
Năm 2005, loài được phát hiện lần đầu tại khu bảo tồn Hin Nam No (Lào) và được gọi là chuột đá Lào. Đến năm 2011, bốn mẫu vật được thu thập tại xã Kim Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (nay là Quảng Trị), cho thấy loài cũng tồn tại ở Việt Nam và được gọi tên là chuột đá Trường Sơn.
Theo ông Phạm Hồng Thái – Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, việc ghi được 424 bức ảnh chuột đá Trường Sơn tại 10 trạm bẫy ảnh là minh chứng rõ ràng cho sự tồn tại của loài. Đây là lần đầu tiên loài này được chụp sống khi đang kiếm ăn, không phải qua mẫu vật như trước. Hình ảnh thu được không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn giúp khẳng định giá trị bảo tồn của vùng lõi vườn quốc gia.
Chuột đá Trường Sơn có kích thước nhỏ, mõm dài, bộ lông màu xám đen và thích nghi tốt với môi trường đá vôi. Loài này hiện chỉ được ghi nhận tại một số khu vực thuộc dãy Trường Sơn, giáp ranh giữa Việt Nam và Lào.
Các nhà khoa học đánh giá, việc phát hiện cá thể sống ngoài tự nhiên của một loài từng được xem là tuyệt chủng là một sự kiện hiếm gặp, cho thấy hiệu quả của công tác bảo tồn cũng như tầm quan trọng của việc duy trì các khu sinh cảnh nguyên vẹn trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
Theo Thanh Niên